1. Wojny kulturowe

in Culture 2019 · Nation 2019 · PL · Politics 2019 · Polska 2019 · Skepticism 2019 128 views / 13 comments
          
67% посетителей прочитало эту публикацию

Europe

GEOMETR.IT  geopolityka.org

 * „Nie masz niczego na świecie, ni człeka, ni diabła, ni żadnej rzeczy, którą miałbym za równie podejrzaną jak miłość. Penetruje ona bowiem duszę bardziej niż cokolwiek co znane. Nie istnieje nic co wypełnia i spaja serca z taką siłą jak to czyni miłość. Z tej przyczyny jeśli dusza nie ma oręża, które nią kieruje, wali się przez miłość w ogromną ruinę.” -Umberto Eco

Główne pytanie badawcze postawione w artykule: Jaki wpływ miały wojny kulturowe na proces rywalizacji politycznej w Polsce? Celem artykułu jest charakterystyka procesu rywalizacji politycznej w Polsce w latach 1991–2011.

Scharakteryzowane zostaną koalicje wyborcze i gabinetowe, proces rywalizacji zostanie ukazany poprzez zjawisko „wojen” o charakterze kulturowym. Artykuł ma charakter interdyscyplinarny, problem badawczy będzie analizowany z perspektywy politologicznej, socjologicznej i filozoficznej. Próba odpowiedzi na postawione pytanie badawcze, może wnieść istotny wkład w dalsze badanie zjawiska „wojen kulturowych” w polskiej rywalizacji politycznej.

Wstęp

Historia nie zna stabilnie działającego systemu demokratycznego, który funkcjonowałby bez istnienia rywalizujących między sobą partii politycznych . Esencją każdej demokratycznej polityki jest rywalizacja i współpraca partii politycznych w gabinetach, na arenie wyborczej oraz parlamentarnej.

Rywalizację polityczną można określić jako ogół strategii i zachowań kooperacyjnych partii politycznych, które dążą do uzyskania jak najlepszej pozycji dla siebie. Rywalizacja polityczna zawsze wyraża dwa główne ogniwa polityki, konflikt i ład społeczny .

Każdy system partyjny tworzy ramy i wzorce rywalizacji politycznej . Jak twierdzi Andrzej Antoszewski, wzorce rywalizacji politycznej można rozumieć jako utrwalone standardy zachowań kooperacyjnych partii politycznych. Rywalizacja polityczna występuje wtedy, gdy politycy lub ugrupowania polityczne chcą pokonać konkurentów pod względem jakości projektów dotyczących spraw państwa oraz umiejętności ich realizacji.

Rywalizacyjny model systemu partyjnego wynika z wartości demokracji liberalnej, które instytucjonalizują wolność politycznego wyboru, a także prawo opozycji do wnoszenia alternatywnych rozwiązań. Kluczowe uwarunkowania rywalizacji politycznej wynikają z oddziałujących zależności płaszczyzny społeczno-kulturowej, w której występują konflikty i podziały polityczne odwołujące się do heterogenicznej i homogenicznej struktury kultury politycznej, świadomości społecznej oraz poziomu obywatelskości społeczeństwa.

Wszystkie te czynniki wpływają na wytyczanie linii konfliktów politycznych, szukanie możliwych rozwiązań konsensualnych, zwiększając społeczną partycypację polityczną . W demokratycznym państwie nie da się uciec od rywalizacji, powinna ona jednak przybierać formę zinstytucjonalizowaną.

   W historii Europy kultura często pomagała uprawomocniać siły rządzące, była jednak także źródłem protestu przeciw nim, stanowiąc sposób na wyrażenie społecznego niezadowolenia. 

  • Karol Marks twierdził, że „państwo polityczne jest oparte na sprzecznościach” . Kultura zawsze stanowiła odzwierciedlenie społecznych sprzeczności w państwie. 
  • Edward Said mówił: „obecnie kultura to pole bitwy” .
  • Współcześnie Terry Eagleton dostrzega, że „kultura jest rodzajem pedagogiki etycznej wyzwalającej w społeczeństwie idealną czy kolektywną jaźń, drzemiącą gdzieś w głębi każdego z nas, jaźń w najdoskonalszy sposób reprezentowaną przez uniwersalny byt państwowy – w ten sposób stajemy się obywatelami politycznymi”.

T. Eagleton zauważa także, że „współcześnie kultura raczej odzwierciedla społeczne podziały, niż godzi strony” , oczyszcza człowieczeństwo z politycznego sekciarstwa, powinna jednak zawsze znajdować się ponad i poza polityką. Kultura pozwala rozwijać cnoty i zdolności, które czynią nas ludźmi, tworzącymi obywatelskie wspólnoty. Państwo uosabia kulturę stanowiącą ucieleśnienie człowieczeństwa. We współczesnym świecie jednak interesy polityczne kształtują kulturę, definiując tym samym człowieczeństwo . To sfera praxis, czyli całość działań indywidualnych oraz grupowych, które tworzą społeczną egzystencję człowieka.

Kultura to, jak zauważa Wojciech Burszta, pojęcie „ksenogamiczne”, czyli nieustannie „zapylane” przez różne dziedziny życia społecznego. Obecnie „zapylają” ją rywalizujące między sobą ideologie i wizje polityczne. Kultura dla nich jest narzędziem w walce politycznej o określone wartości, np. multikulturalne, prawicowe, lewicowe, konserwatywne, katolicko-narodowe, etnonacjonalistyczne. Współczesne „wojny kulturowe” to nie tylko walka o definicję, to raczej globalny konflikt, którego celem jest zdominowanie polityki realnej.

Spory aksjologiczne, kształtujące współczesne wojny kulturowe, głęboko tkwią w realiach sprzed półwiecza. Z okresu, który dokonał radykalnej wiwisekcji i dekonstrukcji kultury zachodniej. Współcześnie ideologia nie zamilkła, przemieściła się natomiast ze sfery politycznej do sfery kulturowo-symbolicznej związanej z tożsamością zbiorową oraz koncepcją wartości narodu.

Ideologia jest obecnie konstruowana kulturowo, stanowiąc schematyczny obraz społecznego ładu. Wojny kulturowe bazujące na politycznej ideologii stanowią symboliczne ujście dla emocjonalnych niepokojów spowodowanych zaburzeniami równowagi i integracji społecznej.

Zjawisko wojen kulturowych w kontekście backlashu opisałThomas Frank. Zauważył, że przemoc kulturowa ze strony władzy poprzez swe ukryte struktury narzuca wszystkim określony kształt odczytywania i interpretacji świata. Prawdziwa władza zawsze działa z ukrycia, a zakorzenia się w ludzkiej świadomości poprzez mechanizmy kulturowe (na ten fakt zwracał uwagę także Antonio Gramsci). 

Backlash, według T. Franka, to udawany spór w jego ramach politycy, aby odwrócić uwagę od istotnych spraw (takich jak np. gospodarka, która powinna być najważniejszym podłożem sporu w państwie), chcą skłócić społeczeństwo. Zamiast szukać optymalnych rozwiązań, proponują w zamian wojny kulturowe.

Wstarciach tych dominują wartości symboliczne i moralne, których najczęściej nie da się w pełni osiągnąć. Zamiast tworzyć nową, lepszą rzeczywistość, poszukuje się winnych, jednocześnie zdejmując z siebie odpowiedzialność za to, co dzieje się wokół. Zastępcze tematy kulturowe (często o charakterze nierozstrzygalnym) stanowią główną oś rywalizacji politycznej, wyznaczając jej kształt, model i wartości, na skutek czego konflikt przybiera formę aksjologiczną.

W wojnach kulturowych gniew społeczny ukierunkowywany jest nie na kwestie ekonomiczne, lecz światopoglądowe, frustracje najuboższych kierowane są przeciw liberalno-lewicowym elitom. Poprzez manipulację, jaką jest backlash, najubożsi bardzo często głosują wbrew swoim interesom ekonomicznym na polityków reprezentujących interesy najbogatszych mieszkańców kraju. Backlash mobilizuje wyborców (często przedstawicieli klasy pracującej) za pomocą wybuchowych kwestii społecznych, łącząc je często z probiznesową polityką gospodarczą (prywatyzacja, likwidacja związków zawodowych, deregulacja).

Taktyka ta polega na kierowaniu się kulturowym gniewem (kultura ma tutaj pierwszeństwo nad ekonomią) w celu osiągnięcia ekonomicznych korzyści. Backlash przypomina klasyczny populizm, operuje prostymi hasłami, zwraca się przeciwko establishmentowi, mobilizując emocje jednostek upośledzonych społecznie. Pozornie jest on ruchem słabszych w obronie ich interesów. Od populizmu różni się jednak tym, że mobilizując słabszych, angażuje ich w polityczne wojny kulturowe, za których zasłoną realizuje interesy najsilniejszych .

   Wojny kulturowe to stały element funkcjonalny populizmu. Populizm to zjawisko, które zwłaszcza po kryzysie ekonomicznym, powróciło na trwałe na arenę polityczną demokracji liberalnych. Jan Zielonka zauważa, że polityczny rytm naszych czasów wyznacza batalia między dwiema niebezpiecznymi siłami: „niedemokratycznym liberalizmem” z jednej oraz „nieliberalną demokracją ” z drugiej strony. Kryzysy demokracji, liberalizmu  oraz gospodarczy (finansowy) wpłynęły na wzrost popularności partii populistycznych, które stanowią przejaw, a nie źródło kryzysu . Na rozwój zjawiska jakim jest populizm wpływ ma także kryzys Unii Europejskiej . Francis FukuyamaJan Werner Muller obok populizmu neutralnego, stanowiącego immanentną część demokracji, wyróżniają populizm negatywny, tożsamościowy, prawicowo – nacjonalistyczny. Populizm negatywny wpływa destabilizująco na proces funkcjonowania i konsolidacji demokracji liberalnych. Jak dowodzą George LakoffArlie R. Hochschild , każda polityka posiada charakter moralny. Prawica i lewica inaczej rozumieją moralność oraz dobro i zło. Populizm negatywny zawsze funkcjonuje i generuje kapitał polityczny na kanwie polityki tożsamościowej i moralnej. Spauperyzowane i wyalienowane społeczeństwa zazwyczaj głosują wbrew własnym interesom ekonomicznym na populistów, którzy gwarantują im w zamian ochronę ich wartości tożsamościowych, kulturowych i religijnych. W trakcie sprawowania władzy autokraci (zwolennicy demokracji hybrydowej) zazwyczaj łamią dwie podstawowe normy gwarantujące stabilne funkcjonowanie demokracji; wzajemną tolerancję i zaufanie oraz powściągliwość instytucjonalną .

    Slavoj Žižek dowodzi, że wszystkie formy działalności społecznej są rodzajem walki politycznej. Proces antagonizacji stanowi główny społeczny żywioł zjawiska, jakim jest polityczność, czyli sfera prywatna i publiczna ludzkiego życia . Polityczność w polskich realiach w dużym stopniu uwarunkowana była przez wojny kulturowe.

   Celem artykułu jest ukazanie (poprzez analizę programów koalicji wyborczych) zjawiska wojen kulturowych dominujących w polskiej rywalizacji politycznej w latach 1991–2011. Analiza ta powinna przyczynić się do częściowego zdemaskowania politycznych kłamstw, którymi nacechowana jest każda (nie tylko polska) rywalizacja polityczna. Główne pytanie badawcze postawione w pracy brzmi: Jaki wpływ na proces rywalizacji politycznej w Polsce miały wojny kulturowe?

Publikacja nie jest redakcyjna. Odzwiercie dla towyłącznie punkt widzenia i argumentację autora. Publikacja zostałaza prezentowana w prezentacji. Zacznij od poprzedniego wydania. Oryginał jest dostępny pod adresem: geopolityka.org

GEOMETR.IT

13 Comments

  1. Konflikt polityczny generowany jest przez partie, które wyznaczają go poprzez rodzaj rywalizacji politycznej. Rywalizacja polityczna zawsze bazuje na konflikcie, funkcjonującym w ramach systemu partyjnego. System partyjny w Polsce po 1991 r

  2. Powstał rząd mniejszościowy który niemal przed każdym głosowaniem szukał poparcia w parlamencie u posłów niezrzeszonych. Kontrowersyjny „Plan Hausnera” doprowadził do sporów z Unią Pracy. Wysoki poziom bezrobocia, spory personalne doprowadziły do dymisji tego rządu oraz rozbicia polskiej lewicy.

  3. Cechy te można osiągnąć tylko na drodze współpracy i kompromisu, ponieważ jak twierdził Joseph Schumpeter: „jeśli w narodzie w wyniku sprzecznych interesów i ideałów, brak gotowości do kompromisu demokracja może przestać działać.”

  4. Na współczesne życie polityczne aktywnie oddziaływają wciąż niektóre z tych idei, a polityka i sposób jej pojmowania ukształtowane są przez skutki i długofalowe dziedzictwo ich wszystkich. Coś się jednak zmieniło w naszej epoce, w której co prawda na wyrost – ale i nie bez przyczyny – ogłoszono koniec wieku ideologii a nawet koniec wieku polityki. Trudno całkowicie zgodzić się z tymi teoriami, gdyż wystarczy się rozejrzeć wokół siebie, by dostrzec moc faktów, które im przeczą.

  5. Z założeń przyjętych na początku tych rozważań wynika, że rola motywacji estetycznej wzrasta, w miarę słabnięcia siły motywacyjnej, tkwiącej w religii, ideologiach i uświadamianych interesach wielkich grup społecznych. Można to uznać za istotną cechę procesu historycznego w czasach nowożytnych i najnowszych. Można też na to patrzeć przez pryzmat rezultatów tego procesu w zachowaniach i postawach współczesnego społeczeństwa. Na przykład w Polsce sądy estetyczne wprowadzają do języka polityki nie słuchacze Radia Maryja, tylko ich przeciwnicy. Ci, dla których polityka i życie publiczne mają być wolne od religii, bo oni sami albo już od religii odeszli, albo uznali ją za sprawę prywatną poszczególnych jednostek.

  6. Nie da się też dowolnych treści politycznych sprzedawać społeczeństwu w dowolnym opakowaniu. Są bowiem formy, niezdolne unieść jakiejkolwiek poważnej treści i bardzo często te właśnie formy królują dziś w kulturze, i mediach, przyciągając największe grono zainteresowanych. Dla polityka, który traktuje swoją działalność poważnie, jako obronę wartości, odwołanie się to takich form w nadziei na nawiązanie przez to kontaktu z jakąś częścią społeczeństwa jest przeciwskuteczne. Akceptacja i zachwyt dla tego rodzaju estetyki dezawuuje bowiem powagę każdego przesłania, a przyjęcie języka nowych pop-kulturowych barbarzyńców w imię nawiązania z nimi kontaktu za wszelką cenę, ma tylko ten skutek, że stawia nas w gronie gawiedzi i na równi z nią.

  7. Niewątpliwie natomiast wydaje się, że postawy estetyczne i związane z nimi modele kultury stają się na naszych oczach treścią i napędem emocjonalnym konfliktów politycznych – sporów, których stawką jest wolność.

  8. pod nazwą Unii Europejskiej i realizuje wspólne koncepcje w dziedzinach gospodarki, polityki zagranicznej oraz polityki wewnętrznej i bezpieczeństwa. Sprzyjająca koniunktura oraz dobre wykorzystanie finansów umożliwiły sygnatariuszom traktatów szybki rozwój. Kwitł przemysł, rósł dochód narodowy oraz dobrobyt. Budowano nową Europę Zachodnią.

Добавить комментарий

Your email address will not be published.

Latest from

An Ode To Lady

* The looping images of Notre Dame being consumed by fire have
Go to Top