2. Niemcy dokonały „milowego kroku”

in Germany 2019 · Nation 2019 · PL · Politics 2019 · Polska 2019 41 views / 3 comments
          
78% посетителей прочитало эту публикацию

Europe

GEOMETR.IT  iz.poznan.pl

* W 20. rocznicę podpisania „Deklaracji” nadszedł czas na podsumowanie jej efektów.

W nowej „Wspólnej deklaracji” znalazł się zapis, iż skutecznym narzędziem, pomocnym w identyfikacji skonfiskowanych przez nazistów dzieł sztuki oraz ich restytucji bądź w znalezieniu „innych sprawiedliwych i uczciwych rozwiązań”, może być digitalizacja, która w czasie podpisywania pierwszej „Deklaracji Waszyngtońskiej” w 1998 r. nie była jeszcze tak dalece zaawansowana jak obecnie. W związku z potrzebą zwiększenia efektywności procesu restytucji dzieł, poruszono też kwestię działania specjalnej Komisji Doradczej (Beratende Kommission), powołanej w 2003 r. przez federację we współpracy z krajami i czołowymi związkami na szczeblu komunalnym jako organu pomocniczego w rozwiązywania kontrowersyjnych kwestii restytucyjnych.

Komisja ma pomagać w znajdowaniu właściwych partnerów do rozmów w Niemczech oraz spełniać funkcje mediacyjne w sprawach spornych, w przypadkach kiedy strony nie mogą dojść do porozumienia; ma też zapewnić „sprawiedliwe i uczciwe rozstrzygnięcia” w myśl zasad waszyngtońskich z 1998 r. Ponieważ poszukiwanie tego rodzaju rozwiązań dokonuje się głównie bezpośrednio między uczestniczącymi w tym postępowaniu stronami (instytucjami bądź indywidualnymi osobami), toteż brak jest dotąd ogólnego obrazu zawartych w przeszłości porozumień.

Pojawił się zatem apel skierowany do stosownych instytucji (muzeów, bibliotek, archiwów), aby przyłączyły się do akcji zgłaszania takich przypadków na stronie DZK (Online-Meldeverfahren).

Kolekcja Gurlitta jako przykład skomplikowanych badań nad proweniencją Dowodem na to, jak trudne są badania nad proweniencją i ustalenie kolei losu dóbr kultury skonfiskowanych przez nazistów oraz nazwisk ich prawowitych właścicieli bądź ich spadkobierców, może być znaleziona w 2012 r. w mieszkaniu Corneliusa Gurlitta kolekcja dzieł sztuki, zgromadzona przez jego ojca Hildebrandta Gurlitta, historyka sztuki i marszanda Hitlera.

Z ponad 1500 dzieł sztuki zgromadzonych w zbiorach Gurlitta, udało się do tej pory ustalić proweniencję i restytuować jedynie 4 dzieła: „Widok na Luwr z Pont-Neuf” Camille’a Pissarro, „Jeźdźcy na plaży” Maxa Liebermanna, „Siedząca kobieta” Henri Matisse’a oraz rysunek „Wnętrze gotyckiego kościoła” Adolpha von Menzla. W pozostałych przypadkach nadal trudno jest wyjaśnić całkowicie ich pochodzenie, mimo iż od kilku lat pracują nad tym naukowcy z całego świata.

  • Większość dzieł w zbiorach Gurlitta nadal wykazuje duże luki dotyczące ich pochodzenia. Można się o tym przekonać, zwiedzając wystawę stanowiącą część jego kolekcji (ok. 200 eksponatów), prezentowaną od 14 września 2018 r. do 7 stycznia 2019 r. w Martin-Gropius-Bau w Berlinie, której kuratorką jest dr Agnieszka Lulińska, historyk sztuki, znawczyni awangardy XIX i XX w., organizatorka wielu wystaw w Kunstund Ausstellungshalle (Bundeskunsthalle) w Bonn.
  • Wcześniej podobne wystawy odbyły się w Muzeum Sztuki w Bernie oraz we wspomnianej Bundeskunsthalle w Bonn. Z opisów zamieszczonych przy poszczególnych obrazach (rysunkach, rzeźbach) wynika, iż zmieniały one często właścicieli, przechodząc z rąk do rąk. Prześledzenie kolei ich losów było więc niezwykle żmudną pracą i wymagającym zadaniem dla grona specjalistów próbujących odtworzyć ich historię.
  • Mimo solidnych kwerend prowadzonych w bibliotekach i archiwach w Niemczech i na świecie, nie udało się niestety w pełni ustalić i udokumentować ich pochodzenia i kolejnych nabywców. Z rozmowy z dr Lulińską wynika, iż w wielu przypadkach proweniencja dzieł sztuki pochodzących ze zbiorów Gurlitta może być już, prawdopodobnie, nie do ustalenia. Wystawa odsłoniła ponadto nie tylko skomplikowane losy poszczególnych dzieł, ale też tragiczne biografie ich kolekcjonerów (pochodzenia żydowskiego).

Uhonorowanie tych postaci i przybliżenie historii ich życia poprzez fotografie, listy, dokumenty i osobiste pamiątki było również jednym z zamierzeń organizatorów wystawy. Cennym walorem ekspozycji zbiorów Hieronima Gurlitta jest ukazanie całego tła i kontekstu historycznego okresu, w którym działał, zarówno przed wojną, jak też podczas wojny i po wojnie.

Dzięki temu można poznać złożoność uwarunkowań handlu sztuką w okresie narodowego socjalizmu oraz procederu konfiskaty dzieł sztuki przez nazistów, a także losów „sztuki zdegenerowanej” (Entartete Kunst), usuwanej z niemieckich muzeów w latach 1937-1938 w ramach akcji oczyszczania ich z prac ekspresjonistów, dadaistów, abstrakcjonistów i artystów „niepoprawnych politycznie”. Wystawa zwróciła uwagę nie tylko na znaczenie kwestii mienia zagrabionego jako problemu wciąż aktualnego, ale też na wieloaspektowość tego zjawiska.

Wnioski Z wielu wypowiedzi przedstawicieli strony rządowej w Niemczech wygłaszanych nie tylko podczas konferencji z okazji 20-lecia podpisania „Deklaracji Waszyngtońskiej” wynika, iż rząd RFN, mając świadomość ponoszenia historycznej odpowiedzialności za rabunek dóbr kultury dokonany w okresie narodowego socjalizmu, przywiązuje dużą wagę do kwestii ich restytucji w myśl zasad waszyngtońskich ustalonych w 1998 r. Świadczą o tym nie tylko deklaracje, ale też konkretne działania, m.in. tworzenie lepszych warunków ramowych dla rozwoju badań nad proweniencją, a także coraz wyższe kwoty przeznaczane na ten cel. Dowodem na zaangażowanie Niemiec w przyspieszenie procesu restytucji zagrabionych dzieł sztuki i bardziej efektywne rozliczanie się z okresem nazizmu jest też tworzenie organów (komisji, biur, fundacji) mających służyć z jednej strony lepszej koordynacji działań na tym polu, a z drugiej udzielać pomocy ofiarom rabunku w dochodzeniu ich praw bądź znajdowaniu „uczciwych i sprawiedliwych” rozwiązań.

Ponadto ponawiane są apele kierowane nie tylko do instytucji państwowych (muzeów, archiwów, bibliotek), ale też do prywatnych kolekcjonerów sztuki o większą aktywność w realizowaniu zasad waszyngtońskich i włączenie się w proces zbadania swych zbiorów pod kątem ich pochodzenia. Rząd federalny przykłada również dużą wagę do szerzenia wiedzy na ten temat, o czym świadczy chociażby tworzenie programów edukacyjnych dla młodzieży, a także organizowanie (i finansowanie) wystaw obrazujących rozmiary procederu konfiskaty dzieł sztuki przez nazistów. Zauważalne jest też poszukiwanie nowych możliwości.

Publikacja nie jest redakcyjna. Odzwiercie dla towyłącznie punkt widzenia i argumentację autora. Publikacja zostałaza prezentowana w prezentacji. Zacznij od poprzedniego wydania. Oryginał jest dostępny pod adresem: iz.poznan.pl

GEOMETR.IT

3 Comments

  1. Wspólną deklaracją w sprawie priorytetów legislacyjnych UE pokazujemy, że nie są to obietnice bez pokrycia. Jest to wyraz naszego zobowiązania zobowiązanie do intensywnej pracy przez kolejne 18 miesięcy w celu znalezienia konkretnych rozwiązań wyzwań, w obliczu których stoi Europa, i do zachowania jedności w interesie Europejczyków.

  2. Nie sposób mówić o przesłankach jedności w horyzoncie trzeciego tysiąclecia bez uwzględnienia kontekstu Wspólnej Deklaracji wpisanej w serię poważnych teologicznych osiągnięć i dialogów w ciągu ostatnich czterdziestu lat. Można powiedzieć bez ogródek, że omawiana Deklaracja właściwie nie jest „nowym” dokumentem.

  3. Opole weszło do historii ekumenii, dwie międzynarodowe sesje plenarne odbyły się na naszym terenie. W 1989 roku Wspólna Komisja Katolicko-Luterańska zgromadziła się na sesji plenarnej w Opolu. Nasze miasto jest bardzo związane z treścią Deklaracji przyjętej w Augsburgu, bo na przedostatniej sesji w Kamieniu Śląskim w ubiegłym roku nad tą Deklaracją, jakby już odrzuconą, przez dwa dni, od rana do nocy, pracowaliśmy mozolnie, wyjaśnialiśmy wszystko, co wydawało się wątpliwe. Kongregacja Doktryny Wiary pod przewodnictwem kard. J. Ratzingera przyjęła wypracowane przez naszą Komisję uwagi i zgodziła się na ich wprowadzenie do dokumentu.

Добавить комментарий

Your email address will not be published.

Latest from

Placeholder

MACHT IST…

* «Vaterland nennt sich der Staat immer dann, wenn er sich anschickt,
Placeholder

BYE-BYE, WESTEN!

* All diese fremden Geichter irdenen man lesen kann, denen Leidenschaft in
Go to Top